Van overlastplek naar wonen in harmonie met de buurt

"Er lag hier een flinke uitdaging," vertelt Koster, sinds 4 jaar werkzaam als hoofd van de locatie. "Er wonen hier 32 mannen met een dubbele diagnose – al spreek ik zelf vaak van een triple diagnose: psychische problemen, verslaving en vaak ook een lichtverstandelijke beperking (LVB). Toen ik hier aan de slag ging waren er vaak incidenten en de buurt had veel last van ons. Er werd openlijk gedeald en gebruikt. Niet wenselijk, en zeker niet met een seniorencomplex tegenover ons pand en een basisschool als 'achterbuur'." 

"Mijn visie was vanaf het begin duidelijk: hier mogen alleen mensen wonen die willen leren om weer onderdeel te worden van de maatschappij en we zijn geen opvanglocatie. Je komt hier niet alleen om te slapen, en ook niet om rotzooi te schoppen of gewoon een beetje te chillen. Waar het team en ik direct de focus op hebben gelegd is het aanbieden van dagstructuur en dagbesteding. Als je dat niet doet wordt het een kwetsbare locatie, want het is een feit dat we bepaalde mensen aantrekken. Dealers staan hier soms gewoon voor de deur te wachten. Alle bewoners hebben corveetaken en gaan elke dag naar dagbesteding of naar hun werk. Daarmee houd je mensen van de straat en uit hun bed. Ze verdienen daarmee bovendien een (kleine) vergoeding."

Lees ook het persoonlijke verhaal van Willem*, bewoner van de BW Sommelsdijkstraat. 

Vooroordelen
Eén van de eerste dingen die Geralda deed toen zij de leiding kreeg over de Sommelsdijkstraat was in gesprek gaan met de buurt. Geralda: "Met name de school had last van onze cliënten; ze hingen rond en gebruikten drugs op het pad dat scholieren gebruiken om op school te komen. Ik heb toen met de schooldirecteur afgesproken dat wij gebeld worden als iemand rondhangt in het pad zodat wij kunnen gaan kijken of dat een client van ons is. Want zijn het onze jongens wel? De conclusie: soms wel, maar vaker niet. We hebben daarmee het vooroordeel kunnen wegnemen dat de overlast altijd bij ons vandaan komt. Uit datzelfde gesprek bleek dat scholieren vanaf de eerste verdieping zó in ons pand konden kijken. We hebben dat opgelost door folie op onze ramen te plakken."

"Nog steeds staan we altijd open voor het gesprek en omwonenden weten inmiddels dat ze altijd bij ons terecht kunnen als er wat is. We hebben daar een speciale 'beheerscommissie' voor, met daarin partners als de politie en de gemeente, buurtbewoners en school. Als je in contact staat met elkaar is dat al een stap in de goede richting. We moeten het echt met elkaar doen. Ik vind het ook een stuk bescherming naar onze bewoners. Het zijn gewoon mede-Rotterdammers en de manier waarop zij soms worden weggezet vind ik niet oké."

Huiskamergesprekken
"Ik vind het knap hoe de bewoners zich hier weten te redden en aardig goed kunnen functioneren ondanks hun gebruik. Dit is één van de weinige locaties waar ze drugs mogen gebruiken, wel onder toezicht en in een speciale gebruikersruimte. Luisteren naar onze bewoners is iets wat we erg belangrijk vinden.  Elke maand voeren we huiskamergesprekken. Dan kijken we samen naar afspraken of aandachtspunten. Vorig jaar viel het ons op dat de gebruikersruimte weinig werd gebruikt terwijl er niet minder drugs werd gebruikt. Toen werd gezegd: "Geralda, wij zijn de hele dag bezig met scoren. Dat is waar we de hele dag aan denken. Als we dan eindelijk drugs hebben gekocht, willen we niet een tijd wachten voordat we de gebruikersruimte in kunnen. Dan gaan we liever ergens in het park zitten". Zo had ik er nooit naar gekeken; ik heb geen verslavingsbrein. Daarom mogen er nu 5 bewoners tegelijk in de gebruikersruimte zijn. En die afspraak helpt. Het bewijst voor mij ook dat je prima kunt samenwerken, als je maar naar elkaar luistert. Ik leer ook van hen; dat vind ik mooi."

Schaamte
De meeste bewoners hebben weinig contacten en contact met familieleden is soms ook minimaal. Dat contact wordt wel gestimuleerd. "De bewoners wonen hier over het algemeen fijn," vertelt Geralda. "Maar ze vinden het ergens ook vernederend, ze schamen zich – ook tegenover hun familie. Sommigen hebben vanuit hun thuissituatie als kind al een slechte start gehad. Maar een grote groep heeft gewoon een 'normaal' leven gehad. Er zit hier een cliëntdie geen kinderen kon krijgen waardoor zijn huwelijk klapte. Hij begon met drugs en mentaal ging het ook niet goed. En dan woon je opeens hier, met 31 andere mannen voor wie je niet gekozen hebt. En óók nog onder toezicht. Het kan iedereen overkomen." 

Stigma wegnemen
Waar ik trots op ben is dat hier nu een sterk team met vaste collega’s die ervoor zorgen dat de locatie goed blijft draaien. Ik kan niet vaak genoeg uitspreken hoe trots ik op hen ben. Daarnaast hebben we een stuk stigma weg kunnen nemen. De Sommelsdijkstraat werd neergezet als een overlastplek, maar dat beeld hebben we kunnen kantelen. Er zijn veel minder incidenten en het contact met de buurt is flink verbeterd. Maar het belangrijkste: de bewoners zélf zijn ook sterk verbeterd." 

BW Sommelsdijkstraat
De BW Sommelsdijkstraat is een 24-uurs locatie, dat betekent dat er 24/7 toezicht is op de bewoners. Er is plek voor 32 mannen die een eigen kamer hebben en de gemeenschappelijke ruimtes delen. Vier van hen wonen in een geschakelde buitenwoning, met eigen badkamer en keuken. Zij kunnen uiteindelijk – als bewezen is dat ze voldoende voor zichzelf kunnen zorgen - uitstromen naar een 16-uurs locatie of urgentie aanvragen voor een eigen woning. De bewoners hoeven niet af te kicken van hun drugsverslaving.